Sustenazo

2010-2012

Duration: 23:50

Composer: Monika Weiss

Voices: Krystyna Zalewska and Barbara Caveng, Heiko Daxl, Andreas Matthias Grimm, Kristina Hahn, Max Hannes, Anna Hope, Cordula Hufnagel, Maja Linke, Ralf Niebuhr, Christoph Rasch, Bele Papperitz-Hannes, Wolfgang Strankowski, and Jens Umlauf

Countertenor: Anthony Roth Costanzo

Text 1:  Krystyna Zalewska, words spoken in conversation with Monika Weiss, recorded in 2009 [spoken in Polish]

Text 2: Johann Wolfgang von Goethe, Faust, Der Tragödie zweiter Teil (Faust, Second Part of the Tragedy),1832 [performed in German]

Text 3: Paul Clean, Todesfuge (Death Fugue) originally written in Romanian in 1944, put in its final form in 1945, then translated into German in 1948 [performed in German]

Sustenazo (meaning in Greek, “to sigh, to lament inaudibly together”) by artist and composer Monika Weiss explores visual and musical aspects of the ancient ritual of Lament and its historical connection to feminine expression, especially as contrasted with the notion of the heroic myth within the narrative of war. Sound composition incorporates the voice of a surviving witness of the Ujazdowski Hospital’s expulsion in 1945, along with German voices reading passages from Goethe’s Faust.

In A Conversation with Monika Weiss conducted by art historian Julia P. Herzberg, the artist said:

“In the oldest archaic examples of lament, the encounter between the world of the living and the world of the dead is performed as a dialogue either between two beings, one present and one absent, or between two antiphonal groups of mourners. In the traditions of lament, the address (an opening) would be followed by an appeal (intervening narrative/recollection of past events) and finally the reiteration of the initial address. I employ this ternary form in Sustenazo. German speakers read several passages from Goethe’s Faust II and from Paul Celan’s Schneepart. In Sustenazo, Celan, whose poetry was burned by German Nazis, represents the opposite symbolism to that of Goethe. During my artist residency in Berlin (2009), I invited a group of Germans to slowly recite passages from Faust II. Later that year, during my residency at the Centre for Contemporary Art Ujazdowski Castle, I recorded the voice of a survivor of the Ujazdowski Hospital’s expulsion, who at the time of the Uprising was a teenage nurse. Her elderly and fragile voice is heard in first part of the piece as it overlaps with the young and well-defined female voice reciting in German fragments from Goethe. The Polish voice represents a “sonic stain,” a trace that cannot be erased.”

-        Published in Monika Weiss: Sustenazo (Lament II). Santiago: Museo de la Memoria y los Derechos Humanos, 2012 (English/Spanish), edited by Julia P. Herzberg.

Sustenazo

2010–2012

Czas trwania: 23:50

Kompozytorka: Monika Weiss

Głosy: Krystyna Zalewska oraz Barbara Caveng, Heiko Daxl, Andreas Matthias Grimm, Kristina Hahn, Max Hannes, Anna Hope, Cordula Hufnagel, Maja Linke, Ralf Niebuhr, Christoph Rasch, Bele Papperitz-Hannes, Wolfgang Strankowski i Jens Umlauf

Kontratenor: Anthony Roth Costanzo

Tekst 1: Krystyna Zalewska, słowa wypowiedziane w rozmowie z Moniką Weiss, nagrane w 2009 roku [w języku polskim]

Tekst 2: Johann Wolfgang von Goethe, *Faust. Część druga* (*Faust, Der Tragödie zweiter Teil*), 1832 [w języku niemieckim]

Tekst 3: Paul Celan, *Fuga śmierci* (*Todesfuge*); utwór pierwotnie napisany w języku rumuńskim w 1944 roku, ostatecznie opracowany w 1945 roku, a następnie przetłumaczony na język niemiecki w 1948 roku [w języku niemieckim]

*Sustenazo* (co w języku greckim oznacza „wspólne, niesłyszalne lamentowanie”) – praca artystki i kompozytorki Moniki Weiss – zgłębia wizualne i muzyczne aspekty starożytnego rytuału lamentu oraz jego historyczny związek z kobiecą ekspresją, zwłaszcza w zestawieniu z pojęciem mitu heroicznego w narracji wojennej. Kompozycja dźwiękowa wykorzystuje głos świadka, który przeżył ewakuację Szpitala Ujazdowskiego w 1945 roku, a także głosy osób czytających po niemiecku fragmenty *Fausta* Goethego. W rozmowie z Moniką Weiss, przeprowadzonej przez historyczkę sztuki Julię P. Herzberg, artystka powiedziała:

„W najstarszych, archaicznych przykładach lamentu spotkanie świata żywych ze światem zmarłych przybiera formę dialogu – czy to między dwiema istotami (jedną obecną, a drugą nieobecną), czy też między dwiema grupami żałobników odpowiadającymi sobie nawzajem (antyfonalnie). W tradycji lamentu po zwrocie adresatywnym (otwarciu) następowało wezwanie (narracja pośrednicząca lub przywołanie dawnych wydarzeń), a na koniec – powtórzenie początkowego zwrotu. Tę trójdzielną formę wykorzystuję w *Sustenazo*. Osoby mówiące po niemiecku recytują fragmenty *Fausta II* Goethego oraz tomu *Schneepart* Paula Celana. W *Sustenazo* Celan – którego poezja była palona przez niemieckich nazistów – stanowi przeciwwagę symboliczną dla Goethego. Podczas rezydencji artystycznej w Berlinie (2009) zaprosiłam grupę Niemców do powolnej recytacji fragmentów *Fausta II*. W tym samym roku, podczas rezydencji w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, nagrałam głos osoby, która przeżyła ewakuację Szpitala Ujazdowskiego – pielęgniarki, będącej w czasie powstania nastolatką. Jej starszy, kruchy głos słychać w pierwszej części utworu; nakłada się on na młody, wyraźny głos kobiecy recytujący po niemiecku fragmenty dzieła Goethego. Głos polski stanowi »dźwiękową skazę« – ślad, którego nie da się zatrzeć”.

–          Tekst opublikowany w: *Monika Weiss: Sustenazo (Lament II)*. Santiago: Museo de la Memoria y los Derechos Humanos, 2012 (wersja angielsko-hiszpańska); redakcja: Julia P. Herzberg.